fa سری آمار: تحلیل جداول توافقی 2 (شاخص‌های بررسی رابطه) عمومى General پژوهشي Research در مطالعات علوم پزشکی، برای بررسی رابطه بین متغیرهای کیفی، احتمال معنی‌داری (P-Value) به تنهایی نمی‌تواند معیاری کاملی از رابطه را ارائه نماید. در این مورد نیاز است شاخص‌هایی به‌عنوان اندازه اثر (Effect Size)، میزان اهمیت بالینی یا عملی رابطه را به همراه معنی‌داری آماری آنها نشان دهد. هدف از این مقاله ارائه شاخص‌های بررسی رابطه بین متغیرهای کیفی در این مطالعات و انجام استنباط در مورد آنها می باشد. مبانی و نحوه انجام محاسبات معیارهای رابطه، استنباط در مورد آنها شامل محاسبات فاصله اطمینان و آزمون فرض‌های بررسی رابطه‌ بین متغیرهای کیفی برای انواع مطالعات علوم پزشکی، با در نظر گرفتن ملاحظات مربوط و نحوه گزارش کردن یافته‌ها در قالب جداول توافقی، ارائه گردید. برای بررسی رابطه بین دو متغیر پیامد و عامل خطر کیفی دو حالتی در مطالعات مقطعی و مورد-شاهدی، شاخص نسبت شانس‌ها، در مطالعات هم‌گروهی شاخص خطر نسبی، در مطالعات مقطعی شاخص نسبت شیوع و در انواع مطالعات شاخص تفاضل خطر به همراه فاصله اطمینان یا آزمون معنی‌‌داری مناسب و متناسب با ماهیت مستقل یا زوجی بودن گروه‌های مطالعه، باید استفاده شود. به‌علاوه برای جداول بزرگتر از 2×2 و برای متغیرهای کیفی بزرگتر از دو حالتی نحوه محاسبه شاخص‌های فوق با در نظر گرفتن رده مرجع، و همچنین معیارهای دیگری نظیر شاخص فی، V کرامر، ضریب توافق و نایقینی، لامبدا، گاما، d سامر و شاخص‌های tau-b وtau-c کندال پیشنهاد می‌شود. در هر یک از وضعیت‌های فوق، بر اساس مثال‌های مطالعاتی، محاسبات شاخص‌ها و استنباط در مورد آنها انجام و نتایج ارائه گردید. برای بررسی رابطه، یک یا مجموعه‌ای از عوامل خطر با یک متغیر پیامد کیفی دو یا بیش از دو حالتی، تحلیل‌های ارائه شده با توجه به موقعیت و هدف مطالعه توصیه می‌شود The P-Value cannot present a complete measure of association in medical studies considering the association between categorical variables. In such situations, measures are required to reveal the clinical importance of relation along with their statistical significance, as the effect size. This paper aims to introduce the measures of associations for categorical variables and inferences about them in these studies. Principles and method of calculating measures of associations and inference about them including confidence interval and hypothesis testing were presented to assess the relationship between qualitative variables for all types of medical studies taking into account relevant considerations. Additionaly, the method of reporting of findings were introduced in the context of contingency tables. To investigate the relationship between two binary qualitative variables, should be used the Odds Ratio in cross-sectional or case-control studies, the relative risk in cohort studies, and prevalence ratio in cross-sectional studies and risk difference in all type of studies along with their confidence intervals and/or their significance tests considering the independent or related groups of studies. Additionally, for bigger than 2 by 2 tables, the method of calculating of above mentioned measures considering a reference category and other measures such as Phi, Crammers V, contingency and uncertainty coefficients , Lambda, Gamma, Summers D, Kendals tau-b and tau-c would be recommended. In each of these situations, based on research based examples, calculations of tests were performed and their results were presented. To investigate the relationship between a set of risk factors and binary and multi-category qualitative variables, the introduced analyses are recommended considering the situation and purpose of the proposed study. رابطه, اندازه اثر, جدول توافقی, نسبت شانس, خطر نسبی, نسبت شیوع, تفاضل خطر Relationship, Effect Size, Contingency Table, Odds Ratio, Relative Risk, Prevalance Ratio, Risk Difference 189 210 http://ijdld.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-68&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Asghari Jafarabadi محمد اصغری جعفرآبادی asgharimo@tbzmed.ac.ir Yes دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تبریز Akbar Soltani اکبر سلطانی No پژوهشکده علوم بالینی غدد و متابولیسم، دانشگاه علوم پزشکی تهران Momeneh Mohammadi مومنه محمدی No دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تبریز،