Iranian Journal of Diabetes and Lipid Disorders

fa تأثیر مداخله‌ی آموزشی بر مؤلفه‌های آگاهی و باورها، سبک زندگی، سازگاری و حمایتی موانع زندگی با دیابت در بیماران مبتلا به دیابت نوع دو: کاربرد مدل بزنف THE EFFECT OF EDUCATIONAL INTERVENTION ON BARRIERS OF LIVING WITH DIABETES IN AWARENESS AND BELIEF, LIFESTYLE, ADAPTATION, AND SUPPORT DIMENSIONS AMONG PATIENTS WITH TYPE 2 DIABETES MELLITUS: APPLICATION OF THE BASNEF MODEL تخصصي Special كاربردي Applicable مقدمه: غلبه بر موانع مرتبط با مراقبت از دیابت به‌عنوان زیرساختی منطقی در راستای توانمندسازی بیماران مبتلا در مدیریت زندگی با دیابت و شناخت عوامل مؤثر بر این موانع به شمار می‌آید. این مطالعه با هدف تعیین تأثیر مداخله‌ی آموزشی مبتنی بر مدل بزنف بر موانع آگاهی، سبک زندگی، سازگاری و حمایتی در زندگی با دیابت در بیماران مبتلا به دیابت نوع دو و عوامل مؤثر بر آن طراحی و اجرا شد. روش‌ها: این مطالعه یک مداخله‌ی نیمه تجربی دو گروهی بود که روی 168 نفر از بیماران مبتلا به دیابت نوع دو تحت پوشش مراکز بهداشتی درمانی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی طی ماه‌های مرداد و شهریور سال 94 انجام شد. قبل از اجرای مداخله، پرسش‌نامه موانع زندگی با دیابت و پرسش‌نامه براساس سازه‌های الگوی بزنف تکمیل گردید که بعد از انجام پیش آزمون با تخصیص تصادفی به دو گروه مداخله و مقایسه با روش بلوک‌های چهارتایی تصادفی شده انتخاب شدند و در دو گروه مداخله و کنترل تحت بررسی قرار گرفتند. بیماران مبتلا به دیابت گروه مداخله، تحت شش جلسه‌ی آموزشی 45 تا 60 دقیقه‌ای به‌عنوان مداخله آموزشی قرار گرفتند و آموزش جلسه‌ی پنجم را به همراه خانواده خود و کادر درمانی مربوطه دریافت کردند. طراحی برنامه‌ی آموزشی براساس سازه‌های مدل بزنف (آگاهی، نگرش، نرم‌های انتزاعی، عوامل قادر کننده و قصد رفتاری) و محتوی آموزشی براساس موانع زندگی با دیابت (آگاهی و باور، سبک زندگی، حمایتی و سازگاری) تدوین گردید. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS نسخه 20 و آزمون‌های آماری T مستقل و T زوجی تجزیه، ویلکاکسون، مک نمار و من یو ویتنی تحلیل شدند. سطح معناداری در مطالعه، کمتر از 5% در نظر گرفته شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد، بین نمره‌ی دریافتی مربوط به مؤلفه‌های آگاهی، سبک زندگی، سازگاری و حمایتی موانع زندگی با دیابت و آگاهی، نگرش، نرم‌های انتزاعی، عوامل قادر کننده و قصد رفتاری متغیرهای اجزای مدل بزنف در گروه مورد قبل و بعد از مداخله آموزشی اختلاف معناداری وجود داشت (05/0P<). نتیجه‌گیری: آموزش بیماران دیابتی نوع دو بر اساس الگوی بزنف به‌عنوان الگوی آموزشی مؤثر می‌تواند به کاهش مؤلفه‌های آگاهی، سبک زندگی، حمایتی و سازگاری موانع زندگی با دیابت منجر شود. Background: Overcoming barriers associated with diabetes is considered a logical infrastructure to empower diabetic patients in management of living with diabetes and identify factors which affect these barriers. This study aimed to determine the effect of an educational intervention based on the BASNEF model on barriers to awareness, lifestyle, adaptation, and support in living with diabetes in patients with type 2 diabetes and it's related factors. Methods: This was a quasi-experimental study which. Performed among 168 patients with type 2 diabetes referred to health centers of Beheshti University of Medical Sciences from August to September 2014. Before the educational intervention, questionnaires of life barriers and the BASNEF structures were completed. After pre-test, the patients were randomly allocated to the case and control groups based on randomizing four block design. Only in the intervention group patients received six education sessions of 45 to 60 minutes that fifth education session with their families, and related staff. The educational program was designed based on the BASNEF constructs (Knowledge, attitude, subjective norm, enabling factors and behavioral intention), and educational content was developed based on the barriers to living with diabetes (awareness, lifestyle, adaptation, and protection). Data analyzed Spss stafware version 20 utelized to data analysis using statistical tests such as independent sample t-test, paired t test, Wilcoxon, McNemar test, and Mann-Whitney U Results: Our findings showed that there was a significant difference between a score received on components of barriers to of living with diabetes (awareness, lifestyle, adaptation, and protection) and variable of the BASNEF model (knowledge, attitude, subjective norm, enabling factors and behavioral intention) before and after the educational intervention the significant level was set less than 0.05 (P<0.05). Conclusion: Education in type 2 diabetic patients based on BASNEF, as a model for effective education, can lead to dimensions barriers reduction in (awareness, lifestyle, adaptation, and protection). دیابت نوع دو, موانع زندگی با دیابت,آگاهی و باورها, سبک زندگی, سازگاری و حمایتی, مدل بزنف Type 2 diabetes, Barriers to living with diabetes (knowledge and belief, lifestyle, adaptation, and supporting), BASNEF Model 49 62 http://ijdld.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-462-1&slc_lang=fa&sid=1 Malihe Akbari abdolabadi ملیحه اکبری عبدل آبادی No Department of Health Education and Promotion, School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran گروه آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت، دانشکده‌ی بهداشت دانشگاه علوم پزشکی تهران Bahram Mohebbi بهرام محبی No Rajaie Cardiovascular, Medical and Research Center, Iran University of Medical Sciences, Tehran, Iran مرکز آموزشی، تحقیقاتی و درمانی قلب و عروق رجایی Roya Sadeghi رویا صادقی sadeghir@tums.ac.ir Yes Department of Health Education and Promotion, School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran گروه آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت، دانشکده‌ی بهداشت Azar Tol آذر طل No Department of Health Education and Promotion, School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran گروه آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت، دانشکده‌ی بهداشت Mahmood Mahmoudi Majdabadi محمود محمودی مجدآبادی No Department of Epidemiology and Biostatistics, School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran دانشکده‌ی بهداشت دانشگاه علوم پزشکی تهران