دوره 26، شماره 1 - ( 2-1405 )
جلد 26 شماره 1 صفحات 76-56 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Tabatabaei-Malazy O, Azizpour Y, Rostamigooran N, Ghiasipour M, Motlagh M E, Naderyan Feˈli S, et al . Implementation of Iran’s National Plan on the Prevention and Control of Non-Communicable Diseases and Their Risk Factors: A Scoping Review of the Evidence. ijdld 2026; 26 (1) :56-76
URL: http://ijdld.tums.ac.ir/article-1-6553-fa.html
URL: http://ijdld.tums.ac.ir/article-1-6553-fa.html
طباطبایی ملاذی عذرا، عزیزپور یسری، رستمی گوران نرگس، غیاثی پور مریم، مطلق محمد اسماعیل، نادریان فعلی شادی، و همکاران.. ارزشیابی پیادهسازی مداخلههای سند ملی پیشگیری و کنترل بیماریهای غیرواگیر و عوامل خطر مرتبط با آن در ایران: مرور دامنهای شواهد. مجله دیابت و متابولیسم ایران. 1405; 26 (1) :56-76
عذرا طباطبایی ملاذی1 
، یسری عزیزپور1 ، نرگس رستمی گوران2 ، مریم غیاثی پور3 ، محمد اسماعیل مطلق4 ، شادی نادریان فعلی5 ، سمانه اکبرپور6 ، حانیه سادات سجادی*7
، یسری عزیزپور1 ، نرگس رستمی گوران2 ، مریم غیاثی پور3 ، محمد اسماعیل مطلق4 ، شادی نادریان فعلی5 ، سمانه اکبرپور6 ، حانیه سادات سجادی*7
1- مرکز تحقیقات بیماریهای غیر واگیر، پژوهشکدۀ علوم جمعیتی غدد و متابولیسم، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران
2- مرکز تحقیقات سلامت مبتنی بر مشارکت جامعه، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران
3- دبیرخانۀ شورای عالی سلامت و امنیت غذایی، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، تهران، ایران
4- گروه اطفال، دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز، اهواز، ایران
5- مؤسسۀ عالی آموزشی و پژوهشی طب انتقال خون، تهران، ایران
6- مرکز تحقیقات بیماریهای غیر واگیر، پژوهشکدۀ علوم جمعیتی غدد و متابولیسم، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران و مرکز تحقیقات غدد و متابولیسم، پژوهشکدۀ علوم بالینی غدد و متابولیسم، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران
7- مرکز تحقیق و توسعۀ سیاستهای دانشگاه، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران & مرکز بهرهبرداری از دانش سلامت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران ،hsajjadi@tums.ac.ir
2- مرکز تحقیقات سلامت مبتنی بر مشارکت جامعه، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران
3- دبیرخانۀ شورای عالی سلامت و امنیت غذایی، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، تهران، ایران
4- گروه اطفال، دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز، اهواز، ایران
5- مؤسسۀ عالی آموزشی و پژوهشی طب انتقال خون، تهران، ایران
6- مرکز تحقیقات بیماریهای غیر واگیر، پژوهشکدۀ علوم جمعیتی غدد و متابولیسم، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران و مرکز تحقیقات غدد و متابولیسم، پژوهشکدۀ علوم بالینی غدد و متابولیسم، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران
7- مرکز تحقیق و توسعۀ سیاستهای دانشگاه، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران & مرکز بهرهبرداری از دانش سلامت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران ،
چکیده: (34 مشاهده)
مقدمه: سند ملی پیشگیری و کنترل بیماریهای غیرواگیر و عوامل خطر مرتبط (تدوین سال ۱۳۹۴)، نقشۀ راه سیاستهای سلامت ایران برای مدیریت این بیماریهاست. با گذشت حدود یک دهه، ارزیابی میزان تحقق و نحوۀ پیادهسازی آن ضروریست. این مطالعه با هدف مرور و ترکیب شواهد موجود دربارۀ وضعیت اجرای مداخلههای سند، شناسایی تسهیلگرها، موانع و ارائۀ پیشنهادهای ارتقای اجرای آن انجام شد.
روشها: براساس چک لیست PRISMA-ScR 2020 جستجوی نظاممند در پایگاههای PubMed, Scopus, Web of Science ،SID، Scholar Google، منابع سازمانی و فهرست منابع مطالعات مرتبط، به فارسی و انگلیسی انجام شد. مطالعات پژوهشی یا مروری که حداقل یکی از اهداف یا مداخلههای سند ملی را در قالب شاخصهای سلامت یا نظام سلامت در ایران ارزیابی کرده بودند، وارد شدند. سه پژوهشگر، بهصورت مستقل، مطالعات را غربالگری و دادهها را استخراج کردند. تحلیل دادهها بهصورت روایتگونه و طبقهبندی موضوعی انجام گرفت.
یافتهها: ۷۸ مطالعه، گزارش و سند ملی وارد مرور شد. اقدامات انجام شده، تشکیل کمیتهها، تدوین برنامههای اقدام، ادغام خدمات در نظام سلامت، بازبینی استانداردها، تولید محتواهای آموزشی، راهاندازی نظام ثبت و انعقاد تفاهمنامههای همکاری بینبخشی بود. حمایت قانونی، ظرفیتهای همکاری بینبخشی، ساختار ارائۀ خدمات و توانمندی جامعه، تسهیلگرها بودند. چالشهای اصلی، نواقص سند ملی، کمبود منابع، ضعف هماهنگی، و رخدادهایی مانند کووید-۱۹ و تحریمها بود. راهکارهای پیشنهادی، تقویت مداخلههای هزینهاثربخش، پایش مستمر، تأمین منابع پایدار، بهبود مدل ارائه خدمات، و تقویت رویکرد چندبخشی بود.
نتیجهگیری: نتایج نشان داد که اجرای موفق سیاستهای پیشگیری و کنترل بیماریهای غیرواگیر، مستلزم سیاستگذاری مبتنی بر شواهد، تمرکز بر مداخلههای مقرونبهصرفه، ارزیابی مستمر و حمایت مدیریتی پایدارست.
روشها: براساس چک لیست PRISMA-ScR 2020 جستجوی نظاممند در پایگاههای PubMed, Scopus, Web of Science ،SID، Scholar Google، منابع سازمانی و فهرست منابع مطالعات مرتبط، به فارسی و انگلیسی انجام شد. مطالعات پژوهشی یا مروری که حداقل یکی از اهداف یا مداخلههای سند ملی را در قالب شاخصهای سلامت یا نظام سلامت در ایران ارزیابی کرده بودند، وارد شدند. سه پژوهشگر، بهصورت مستقل، مطالعات را غربالگری و دادهها را استخراج کردند. تحلیل دادهها بهصورت روایتگونه و طبقهبندی موضوعی انجام گرفت.
یافتهها: ۷۸ مطالعه، گزارش و سند ملی وارد مرور شد. اقدامات انجام شده، تشکیل کمیتهها، تدوین برنامههای اقدام، ادغام خدمات در نظام سلامت، بازبینی استانداردها، تولید محتواهای آموزشی، راهاندازی نظام ثبت و انعقاد تفاهمنامههای همکاری بینبخشی بود. حمایت قانونی، ظرفیتهای همکاری بینبخشی، ساختار ارائۀ خدمات و توانمندی جامعه، تسهیلگرها بودند. چالشهای اصلی، نواقص سند ملی، کمبود منابع، ضعف هماهنگی، و رخدادهایی مانند کووید-۱۹ و تحریمها بود. راهکارهای پیشنهادی، تقویت مداخلههای هزینهاثربخش، پایش مستمر، تأمین منابع پایدار، بهبود مدل ارائه خدمات، و تقویت رویکرد چندبخشی بود.
نتیجهگیری: نتایج نشان داد که اجرای موفق سیاستهای پیشگیری و کنترل بیماریهای غیرواگیر، مستلزم سیاستگذاری مبتنی بر شواهد، تمرکز بر مداخلههای مقرونبهصرفه، ارزیابی مستمر و حمایت مدیریتی پایدارست.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
